Calvinizm hakk\u0131nda daha \u00f6nceki bir yaz\u0131mda bahsetmi\u015ftim. Kimilerinin ho\u015funa gitmeyen bir ilahiyatken, kimilerinin de s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bir ilahiyatt\u0131r. Calvinizm\u2019in maddelerini (biraz sonra g\u00f6rece\u011finiz \u00fczere be\u015f maddesi vard\u0131r) a\u00e7\u0131klamadan \u00f6nce, tarihte yolculuk yapman\u0131n ve bu bahsi ge\u00e7en be\u015f maddenin nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na dikkatinizi \u00e7ekmek istiyorum.<\/p>\n
Kabul etmek gerekir ki \u201cCalvinizm\u201d kavram\u0131 veya felsefesi, hi\u00e7bir zaman Calvin taraf\u0131ndan veya o hayattayken onun \u00f6\u011frencileri taraf\u0131ndan kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kavram onlara \u00e7ok yabanc\u0131 olmakla birlikte, o d\u00f6nemde mevcut bile de\u011fildi. \u00dcstelik Calvin kendi ismiyle ba\u015flayan herhangi bir hareketin olu\u015fmas\u0131n\u0131 dahi istemiyordu. Zira \u00f6lmeden hemen \u00f6nce vasiyet olarak mezar\u0131n\u0131n yerini hi\u00e7 kimsenin bilmemesi i\u00e7in gizlice defnedilmesini buyurmu\u015ftu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Calvin\u2019in mezar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011fu hala bilinmiyor.<\/p>\n
Do\u011fru, Calvinizm fikri Calvin\u2019in fikri de\u011fildi. Peki o zaman nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131? Bu konuda \u00f6zellikle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafyada \u00e7e\u015fitli ak\u0131mlar\u0131n da etkisiyle bilgi kirlili\u011fi fazlala\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, do\u011fru bilgiyi en basit ve en k\u0131sa bi\u00e7imde sunmak i\u00e7in elimden geleni yapaca\u011f\u0131m.<\/p>\n
Reformasyon hareketi ortaya \u00e7\u0131k\u0131p yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, Roma Katolik Kilisesine benzer ve farkl\u0131 nedenlerden dolay\u0131 isyan eden kimseler de bu harekete kat\u0131ld\u0131lar. Kimileri klerikalizm fikrine kar\u015f\u0131yken, kimileri i\u00e7lerindeki h\u00fcmanistik d\u00fcrt\u00fclerden dolay\u0131 harekete ge\u00e7ip Roma\u2019ya ba\u015f kald\u0131rd\u0131lar. Sonu\u00e7 olarak hemen hemen her t\u00fcrl\u00fc fikir, Reformasyon \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda toplanmaya ba\u015flad\u0131. Ak ile karay\u0131 birbirinden ay\u0131rma meselesi Reformdan sonra yava\u015f yava\u015f ger\u00e7ekle\u015fti ve i\u015fte o zaman Protestanlar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki \u201cb\u00f6l\u00fcnme\u201d ger\u00e7ekle\u015fti. Bu b\u00f6l\u00fcnme k\u0131smen sa\u011fl\u0131kl\u0131, k\u0131smen de sa\u011fl\u0131ks\u0131z olarak ger\u00e7ekle\u015fti. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcnmeye L\u00fcteryenler ve Reformcular ayr\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n
B\u00f6l\u00fcnmeler \u00f6ncesi ve sonras\u0131nda Katolik Kilisesinin kar\u015f\u0131-reform hareketi de devam ediyordu. Roma, kiliseye d\u00f6nd\u00fcrebildi\u011fi kimseleri d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba sarf ediyordu. Bu kimi zaman k\u0131l\u0131\u00e7la, kimi zamansa ilahiyat veya felsefeyle yap\u0131l\u0131yordu. Nihayetinde Protestanlar \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine kavu\u015ftular ancak ufak \u00e7apl\u0131 \u00e7eki\u015fmeler devam etmekteydi. Luther, Calvin, Zwingli ve di\u011fer reformcular vefat ettikten sonra bile kar\u015f\u0131-reform hareketi sona ermemi\u015fti. Kar\u015f\u0131-reform \u00f6ylesine g\u00fc\u00e7lenmi\u015fti ki yava\u015f yava\u015f Protestanlar\u0131 bile etkisi alt\u0131na almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Katolik etkisi alt\u0131na giren ilahiyat\u00e7\u0131lardan biri de Hollandal\u0131 Jacobus Arminius olmu\u015ftur. Arminius Cenevre Akademisinde (g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Cenevre \u00dcniversitesi) e\u011fitim alm\u0131\u015f ve \u00fcnl\u00fc reformcu Theodore Beza\u2019n\u0131n en iyi \u00f6\u011frencilerindendi. Ancak baz\u0131 konularda fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015ferek Kutsal Yaz\u0131lardaki baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri Calvin\u2019den farkl\u0131 yorumlam\u0131\u015f ve bir s\u00fcre sonra baz\u0131 konularda reformculardan \u00e7ok farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ke\u015ffetmi\u015ftir. 1609 y\u0131l\u0131nda Arminius vefat ettikten sonra Simon Episcopius\u2019un \u00f6nderli\u011finde \u0130tirazc\u0131lar (Remonstrant) ad\u0131nda bir grup olu\u015ftu ve bir s\u00fcre sonra da Arminius\u00e7ular olarak an\u0131lmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n
Reformcular ve \u0130tirazc\u0131lar (Remonstrant) aras\u0131ndaki bu kavga devam ederken, en nihayetinde prens Maurits van Oranje bir sinodun toplanmas\u0131na karar verdi ve okumakta oldu\u011funuz yaz\u0131n\u0131n konusu da tam olarak budur: Dordrecht Sinodu veya Dord Sinodu.<\/p>\n
Arminius\u00e7ulu\u011fun Be\u015f Maddesi<\/strong><\/p>\n Arminius\u00e7ular, reformcular\u0131n kurtulu\u015fla ilgili fikirlerine kar\u015f\u0131yd\u0131lar. Kar\u015f\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in de kar\u015f\u0131 olduklar\u0131 fikirleri be\u015f madde halinde \u00f6zetleyip sistematik hale getirmi\u015flerdi. Maddeler \u015f\u00f6yleydi: (1) \u0130nsan\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesi var, (2) ko\u015fullu se\u00e7im, (3) evrensel kefaret, (4) kar\u015f\u0131 konulabilir l\u00fctuf ve (5) l\u00fctuftan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f.<\/p>\n Birinci madde, insan\u0131n kurtulu\u015f i\u00e7in \u00f6zg\u00fcr oldu\u011fu, yani kendi iradesiyle Tanr\u0131\u2019ya gelip, O\u2019nu se\u00e7ebildi\u011fini \u00f6\u011fretir. \u015e\u00f6yle ki insan, kendi kurtulu\u015funa yine kendi \u00f6zg\u00fcr iradesiyle eri\u015fir. Tanr\u0131 ki\u015fiye l\u00fctfeder, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ancak insan raz\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece kurtulu\u015f ger\u00e7ekle\u015femez.<\/p>\n \u0130kinci madde Tanr\u0131\u2019n\u0131n insan\u0131 se\u00e7mesiyle ilgilidir. \u0130tirazc\u0131lar’a (Remonstrant) g\u00f6re Tanr\u0131 gelece\u011fi g\u00f6rd\u00fc ve kimlerin O\u2019na iman edece\u011fini bilerek se\u00e7imini yapt\u0131. Ba\u015fka bir deyi\u015fle Tanr\u0131, kendisini se\u00e7ecek olan kimseleri bilerek, onlar\u0131n tercihine dayal\u0131 olarak insanlar\u0131 se\u00e7mi\u015ftir. Yani insan\u0131n Tanr\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilmesi, insan\u0131n Tanr\u0131\u2019y\u0131 se\u00e7ip se\u00e7memesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc madde, Mesih\u2019in d\u00fcnyadaki herkes i\u00e7in \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Mesih, d\u00fcnyada ya\u015fam\u0131\u015f olan, ya\u015fayan ve ya\u015fayacak olan herkes i\u00e7in tek tek \u00f6lm\u00fc\u015f ve kefaret olmu\u015ftur.<\/p>\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc madde, Tanr\u0131\u2019n\u0131n insana verdi\u011fi l\u00fctfa insan\u0131n kar\u015f\u0131 koyabilmesiyle ilgilidir. Yani Tanr\u0131 insan\u0131 etkin bir \u015fekilde imana \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda, o ki\u015fi kabul etmeme g\u00fcc\u00fcne sahiptir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle insan, Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131 g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 koyabilir.<\/p>\n Son olarak be\u015finci madde de imanl\u0131lar\u0131n imandan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcyle ilgilidir. \u0130nsan iman edebilir, kurtulabilir, ancak daha sonra farkl\u0131 sebeplerden dolay\u0131 imandan d\u00fc\u015febilir, Tanr\u0131\u2019dan tamamen kopabilir. Yani insan, Tanr\u0131\u2019n\u0131n ailesinden kendi \u00f6zg\u00fcr iradesiyle veya g\u00fcnah i\u015fleyerek ayr\u0131labilir.<\/p>\n Calvinizm\u2019in Be\u015f Maddesi<\/strong><\/p>\n Dordrecht\u2019te toplanan sinod, Arminius\u00e7ular\u2019\u0131n iddialar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Calvinistler\u2019in iddialar\u0131n\u0131 i\u015fittiler. B\u00f6ylelikle Calvinistler, Arminius\u00e7ular\u2019\u0131n Be\u015f Maddesine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak \u201cCalvinizm\u2019in Be\u015f Maddesini\u201d sundular. Calvinizm\u2019in Be\u015f Maddesi de \u015f\u00f6yledir: (1) Tamamen bozulmu\u015fluk, (2) ko\u015fulsuz se\u00e7im, (3) s\u0131n\u0131rl\u0131 kefaret, (4) kar\u015f\u0131 konulamaz l\u00fctuf ve (5) kutsallar\u0131n korunmas\u0131.<\/p>\n Bu yaz\u0131da Calvinizm\u2019in Be\u015f Maddesinin savunmas\u0131n\u0131 yapmayaca\u011f\u0131m, yaln\u0131zca Be\u015f Maddeyi tek tek \u00f6zetle a\u00e7\u0131klamay\u0131 deneyece\u011fim.<\/p>\n Birinci madde, insan\u0131n tamamen bozuldu\u011fudur. \u00c2dem ve Havva g\u00fcnah i\u015fledikleri anda tamamen \u00f6ld\u00fcler ve her y\u00f6nden (ruhen, zihnen ve bedenen) bozuldular. Bozulmu\u015fluklar\u0131 mutlak de\u011fil, tamd\u0131r. Mutlak bozulmu\u015fluk, insan\u0131n olabildi\u011fince \u015eeytani oldu\u011fu \u00f6\u011fretisidir ve Kutsal Yaz\u0131lara uygun de\u011fildir. Reformcular, tamamen bozulmu\u015flu\u011fu \u00f6\u011fretmektedirler. Tamamen bozulmu\u015fluk, insan\u0131n kendi akl\u0131, iradesi veya tercihiyle Tanr\u0131\u2019y\u0131 asla se\u00e7emeyece\u011fini ve kesinlikle se\u00e7mek istemedi\u011fini \u00f6\u011fretmektedir. \u0130nsan Tanr\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 k\u00f6rd\u00fcr ve g\u00f6rmemekte diretmektedir \u00e7\u00fcnk\u00fc insan Tanr\u0131\u2019dan nefret etmektedir ve dolay\u0131s\u0131yla Tanr\u0131\u2019ya kendi \u00f6zg\u00fcr iradesiyle gelemez. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, k\u00f6t\u00fc a\u011fa\u00e7 iyi meyve veremez.<\/p>\n \u0130kinci madde, Tanr\u0131\u2019n\u0131n, bozulmu\u015f ve kendisini se\u00e7emeyecek insan\u0131 ko\u015fulsuz bir \u015fekilde se\u00e7mesidir. \u015e\u00f6yle ki Tanr\u0131, hi\u00e7bir ko\u015fula ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n, insan O\u2019nu se\u00e7meden insan\u0131 se\u00e7mi\u015ftir. Yani Tanr\u0131, insanlar\u0131n gelecekteki tercihlerine de\u011fil, kendi \u00f6zg\u00fcr iradesiyle baz\u0131 insanlar\u0131 kurtulu\u015f i\u00e7in belirlemi\u015ftir.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc madde, Mesih\u2019in yaln\u0131zca se\u00e7ilmi\u015f olanlar i\u00e7in kan\u0131n\u0131 d\u00f6kmesidir. \u0130mans\u0131zl\u0131k g\u00fcnaht\u0131r. Mesih yaln\u0131zca se\u00e7ilmi\u015f olanlar\u0131n t\u00fcm g\u00fcnahlar\u0131 (imans\u0131zl\u0131k dahil) i\u00e7in \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr dolay\u0131s\u0131yla se\u00e7ilmi\u015f olanlar\u0131n hepsi iman edeceklerdir. Dolay\u0131s\u0131yla, Mesih\u2019in kefareti evrensel de\u011fil (aksi halde herkesin imans\u0131zl\u0131k g\u00fcnah\u0131 i\u00e7in \u00f6lm\u00fc\u015f olurdu ve b\u00f6ylece herkes kurtulurdu), s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc madde, kar\u015f\u0131 konulmaz l\u00fctuftur. Tanr\u0131, etkin bir \u015fekilde insanlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman, onlar iman ederler. \u0130man edenler de se\u00e7ilmi\u015f olduklar\u0131 i\u00e7in iman ederler. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fer Tanr\u0131 bir ki\u015fiyi etkin bir \u015fekilde \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rsa, o ki\u015fi Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na ve l\u00fctfuna kar\u015f\u0131 koyamaz. Calvinistler bu ba\u011flamda \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 ikiye ay\u0131r\u0131rlar: genel \u00e7a\u011fr\u0131 ve etkin \u00e7a\u011fr\u0131. Tanr\u0131 herkesi t\u00f6vbeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ancak baz\u0131lar\u0131 etkin bir \u015fekilde gelir. \u00c7a\u011fr\u0131lanlar \u00e7ok, se\u00e7ilenler azd\u0131r.<\/p>\n Be\u015finci madde, kutsallar\u0131n korunmas\u0131d\u0131r. Buradaki kutsallar, iman edenlerdir. B\u00f6ylelikle Rab Tanr\u0131, ezelden se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu, u\u011fruna O\u011flunu kefaret olarak sundu\u011fu ve etkin olarak \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimseleri son nefeslerini verinceye dek koruyacakt\u0131r. Se\u00e7ilmi\u015f kimseler ku\u015fkusuz g\u00fcnah i\u015flerler ancak her t\u00fcrl\u00fc t\u00f6vbe edip as\u0131l Efendileri olan Tanr\u0131\u2019ya geleceklerdir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, kurtulu\u015f kaybedilmez \u00e7\u00fcnk\u00fc zaten insan taraf\u0131ndan da kazan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Son Olarak<\/strong><\/p>\n \u00d6zetle, g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011funuz gibi Calvinizm Jean Calvin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, \u0130tirazc\u0131lar\u2019\u0131n (Remonstrant) iddialar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak sunulmu\u015f bir anti-tezdir. Dolay\u0131s\u0131yla Calvinizm, Tanr\u0131\u2019n\u0131n mutlak g\u00fcc\u00fcn\u00fc, adaletini ve merhametini \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak, h\u00fcmanizmin \u00f6zg\u00fcr irade yanl\u0131s\u0131 fikrini \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafyada muhtelif sebeplerden dolay\u0131 Calvinizm\u2019e yani Reform ilahiyat\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmaktad\u0131r. Hatta \u2013 buna bizzat \u015fahit oldu\u011fum i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum \u2013 Calvin\u2019in insanlar\u0131 zorla Calvinist yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011freten arkada\u015flar bile var; ancak b\u00f6yle bir \u015fey yoktur. Calvinizm, Tanr\u0131\u2019n\u0131n M\u00fcjdesinin kurtulu\u015f ba\u011flam\u0131ndaki sistematik \u00f6zetidir.<\/em> Bu anlamda tarih bilgisine sahip olmak da faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Sevgiyle kal\u0131n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Calvinizm hakk\u0131nda daha \u00f6nceki bir yaz\u0131mda bahsetmi\u015ftim. Kimilerinin ho\u015funa gitmeyen bir ilahiyatken, kimilerinin de s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bir ilahiyatt\u0131r. Calvinizm\u2019in maddelerini (biraz sonra g\u00f6rece\u011finiz \u00fczere be\u015f maddesi vard\u0131r) a\u00e7\u0131klamadan \u00f6nce, tarihte yolculuk yapman\u0131n ve bu bahsi ge\u00e7en be\u015f maddenin nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na dikkatinizi \u00e7ekmek istiyorum. Kabul etmek gerekir ki \u201cCalvinizm\u201d kavram\u0131 veya felsefesi, hi\u00e7bir zaman …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[64],"tags":[44,59,65,29,66,33,30],"class_list":["post-1274","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarih","tag-calvin","tag-calvinizm","tag-dord-sinodu","tag-ilahiyat","tag-kurtulus","tag-tanri","tag-teoloji"],"yoast_head":"\n